وزیر علوم با اشاره به چالش‌های سال ۹۸ و لزوم درنگ در عملکرد گذشته، به ارائه مهم‌ترین سیاست و برنامه‌های سال ۱۳۹۹ پرداخت.

نظام آموزش عالی؛ درنگ در سالی که گذشت و تدبیر برای سال پیش رو

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری آنا از اداره کل روابط عمومی وزارت علوم، منصور غلامی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در یادداشتی با اشاره به چالش‌های سال ۹۸ و لزوم درنگ در عملکرد گذشته، به ارائه گزارشی درباره فعالیت‌های انجام‌شده در سال ۱۳۹۸ در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی، دانشجویی و بین‌المللی و همچنین مهم‌ترین مواردی که در قالب سیاست و برنامه در سال ۱۳۹۹ مورد تأکید و اهتمام است، پرداخت.

در یادداشت غلامی آمده است:

"نکته مهمی است که زمان پیش رو را دیرگذر و زمان‌دار می‌پنداریم و زمان سپری‌شده زودگذر و چه‌بسا که به زبان می‌آوریم که انگار دیروز بود و چه زود گذشت؛ درهرصورت کسری از عمر سپری شده و بی‌شک تأسف خوردن بر عمر رفته چاره‌ساز نیست صدالبته غور و پایش در گذشته ضروری و سودمند است به جهت دور ساختن اغفال و غفلت‌ها نسبت به شرایط زمانه، چرا که تحولات و شتاب زمانه چنان سریع و برق‌آسا است که دیگر چون گذشته زمان دیرگذر نیست که بتوان بر سکو و پله‌ای مدتی نشست و سر در گریبان خود فرو برد؛ بی‌گمان لحظه‌ای مکث و توقف چه‌بسا آدمی و جامعه‌ای را فرسنگ‌ها از زمانه دور سازد؛ که چالش‌برانگیز و مایه انحطاط، خسران، عقب‌ماندگی و بی‌مایگی است. پایان سال فرصتی برای بازخوانی نقاط روشن و مبهم و نیز قوت‌ها و کاستی‌ها و یک بازخوانی همگانی به‌قصد نو شدن و یافتن مسیرهای نو برای تداوم و رویش‌های تازه است به این جهت چه نیکو است که از یکدیگر بپرسیم که چه مسئولیت‌هایی متوجه یکایک ما است، چه ظرفیت و فرصت‌هایی برای اعتلای خویشتن، دانشگاه و کشورمان داریم.

پر پیدا است که بازکاوی راه طی شده و مرور کارهای انجام‌شده و نشده، داشته‌ها و نداشته‌ها برای تفکر در باب نیل به گشایش‌ها و باز کردن پنجره‌های جدید و افق گشایی‌های تازه و ورود و رفتن به راه‌های سودمند و ثمربخش‌تر است و در این مسیر رو کردن به آینده و فردای پیش رو امری کلیدی است و تحقق این مهم وام‌دار خودکاوی و خود را در بوته نقد قرار دادن است که هنر و دستاوردی عظیم و شاخصی از فرهیختگی و توسعه دارد که در مقیاس‌های فردی، سازمانی، نهادی و جامعه‌ای می‌تواند موجد رشد و بالندگی شود و قدر و ارتفاع تازه‌ای را برای کنش‌گران فردی و جمعی فراهم سازد.

سالی که گذشت فرازوفرودهای به نسبت فراوان و نفس‌گیر را در خود داشت. سالی سخت و پرمسئله ولی تلاش و سخت‌کوشی و عبور از ناهمواری‌ها نشان از ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و سخت‌کوشی همکاران در صف و ستاد دارد که خود سرمایه ارزنده‌ای است. بی‌تردید در این نوشتار نه مجال است و نه قصد گزارش عملکرد جامع را دارم فقط به‌اختصار به بخشی از برنامه‌ها و فعالیت‌های سال ۱۳۹۸ در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی، دانشجویی و بین‌المللی اشاره می‌شود.

در حوزه آموزش روزآمد کردن دروس و سرفصل‌های آموزشی در راستای نیازهای اساسی رشته‌ها، ارتقای کیفیت و ساماندهی دوره‌های تحصیلات تکمیلی، تقویت اعضای هیئت‌علمی گروه‌های آموزشی، ایجاد بیش از ۳۳۰ رشته محل در مقطع کارشناسی ناپیوسته در آموزشکده‌های فنی و حرفه‌ای و ۸۲۵ رشته محل در دانشگاه جامع علمی-کاربردی، با هدف گسترش آموزش‌های مهارتی، تصویب و تشکیل گروه «مهارت‌افزایی و اشتغال‌پذیری» و لحاظ کردن پیوست اشتغال‌پذیری در بازنگری و تدوین برنامه‌های درسی، راه‌اندازی کارگروه اخلاق زیستی به منظور رعایت اخلاق در آموزش رشته‌هایی که موجودات زنده موضوع آن‌ها است، حذف الزام انتشار پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها و مقالات به‌صورت کاغذی و جایگزین شدن نسخه‌های الکترونیک، تهیه شیوه‌نامه رشته‌های میان‌رشته‌ای با سازوکار جدید و تشکیل کارگروه تخصصی با ترکیبی ویژه.

در حوزه پژوهش سوق دادن تدریجی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی به سمت دانشگاه‌های جامعه‌محور، کارآفرین و خلاق، گسترش حمایت از تشکیل و توسعه واحدهای فناور و شرکت‌های دانش‌بنیان با تقویت پارک‌های علم و فناوری استان‌ها و مراکز رشد دانشگاهی، ظرفیت‌سازی، فرهنگ‌سازی و استقرار برنامه مبتنی بر آینده‌پژوهی در مؤسسات آموزشی و پژوهشی، تدوین نظام انگیزشی برای فعال کردن اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و جهت‌دهی به فعالیت‌های پژوهشی اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی به سمت حل معضلات کشور و توجه به برون‌دادهای پژوهشی، ارتقاء به مرتبه شانزدهم تولید علم جهان در سال ۲۰۱۷ و کسب مقام اول در سال ۲۰۱۸ در میان ۵۲ کشور اسلامی، تدوین نظام مشارکت و حمایت از برنامه‌ها و طرح‌های شاخص در تجاری‌سازی (یارانه تجاری‌سازی)، تشکیل کمیته‌های اخلاق پژوهشی در دانشگاه‌ها و نظارت بر عملکرد آن‌ها (اجرایی شدن قانون تقلب علمی)، افزایش تعداد پارک‌های علم و فناوری از ۳۳ عدد در سال ۹۱ به ۴۳ عدد، قرار گرفتن نام ۱۸ دانشگاه برتر کشور در نظام رتبه‌بندی تایمز در سال ۲۰۱۸ و ۴۰ دانشگاه در سال ۲۰۱۹، توسعه فرهنگ همکاری‌های ملی از طریق انتخاب، انتشار و قدردانی از طرح‌های برگزیده و دستگاه‌های برگزیده ارتباط با صنعت، برگزاری جشنواره‌های تجلیل و تقدیر از پژوهشگران، فناوران و کارآفرینان، فرصت مطالعاتی اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی در جامعه و صنعت.

در حوزه دیپلماسی علمی حضور بیش از ۸۹۸ هیئت‌علمی و محقق خارجی در دانشگاه‌های کشور در 6 ماه اول سال ۹۸ (انتظار می‌رود در پایان سال ۹۸ این رقم از مرز ۲ هزار محقق عبور کند) همچنین در ۶ ماهه اول سال ۴۵۳ محقق و عضو هیئت‌علمی ایرانی برای دوره‌های کوتاه‌مدت و ۹۷ نفر برای فرصت مطالعاتی عازم دانشگاه‌های معتبر دنیا شدند. افزایش تعداد کرسی‌های زبان و ادبیات فارسی (۵۶ کرسی در ۳۷ کشور دنیا)، انعقاد ۴۳۵ طرح مشترک پژوهشی در حوزه‌های مختلف بین دانشگاه‌ها و مؤسسات داخلی با دانشگاه‌ها و مؤسسات خارجی، گسترش ارتباطات علمی-بین‌المللی و تعیین کشورهای هدف برای کسب دانش نوین از میان کشورهای پیشرفته.

در حوزه فرهنگی توجه به صیانت و تقویت ارزش‌های فرهنگی و دینی با تأکید بر موضوع پوشش و عفاف، برگزاری دومین کنگره ملی شهدای دانشجو، برگزاری سی و سومین جشنواره ملی قرآن و عترت، برپایی همایش بین‌المللی اربعین، برگزاری جشنواره ملی زن و علم با هدف معرفی دستاوردها، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های زنان دانشگاهی در حوزه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی، برپایی بازارچه‌های تولیدات دانشجویی، از جمله در زمینه مد، لباس و صنایع‌دستی، و نیز رویدادهای استارت‌آپ کارآفرینی اجتماعی با هدف توسعه و تقویت کارآفرینی دانشجویان و ترویج کسب‌وکار دانشجویی، برگزاری اولین جشنواره ملی هنرهای دیجیتال با هدف شناسایی استعدادهای خلاق و فعال دانشجویی در عرصه هنرهای دیجیتال و ایجاد ارتباط بین دانشگاه‌های هنری و دانشگاه‌های صنعتی، برگزاری یازدهمین جشنواره سراسری نشریات دانشجویی (تیتر ۱۱)؛ برگزاری یازدهمین جشنواره بین‌المللی حرکت با شرکت ۴۸ کشور در بخش بین‌الملل جشنواره، برگزاری ۸۶ جشنواره رویش دانشگاهی و هفتمین جشنواره ملی رویش ویژه دستاورد و توانمندی‌های کانون‌های فرهنگی، هنری، دینی و اجتماعی. در حوزه دانشجویی ارائه خدمات مشاوره و سلامت در قالب کارگاه‌های دانش‌افزایی، اجرای طرح ملی کارنامه سلامت، هدفمند کردن بورس‌های تحصیلی اعطایی از دولت‌های خارجی، افزایش دو برابری اعزام دانشجویان دوره دکتری به فرصت‌های تحقیقاتی کوتاه‌مدت خارج و داخل کشور و پرداخت تسهیلات بیشتر به دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در خارج از کشور به‌منظور تردد و عزیمت آنان به کشور، تحت پوشش قرار دادن ۲۵% دانشجویان در بخش ورزش همگانی و قهرمانی؛ کسب رتبه نهم و دهم در بیست و هشتمین و بیست و نهمین یونیورسیاد جهانی برای اولین‌بار در تاریخ ورزش دانشجویی افزایش سرانه فضاهای ورزشی به ۲ متر، انتخاب و جذب دانشجویان غیر ایرانی (بورسیه و غیر بورسیه) به تعداد ۳۱۲۵ نفر، توسعه و گسترش بنیاد نیکوکاری حامی آموزش عالی (حامیان علم و فناوری) و تنوع‌بخشی به منابع مالی دانشگاه‌ها به‌منظور استفاده از ظرفیت خیرین برای تأمین زیرساخت‌ها به‌ویژه خوابگاه‌ها و ایجاد هماهنگی با بنیاد ۱۵ خرداد برای ساخت ۲۸ خوابگاه دخترانه، اختصاص ۵, ۰۰۰ میلیارد ریال برای وام دانشجویی در طول سال تحصیلی ۹۹-۹۸؛ افزایش نرخ وام ضروری تا ۶۷%؛ افزایش سقف اعتبار وام تغذیه به میزان ۲.۱ برابر، ارتقاء و بهسازی آشپزخانه‌ها و غذاخوری‌ها در ۷۵ دانشگاه کشور با اختصاص ۵۲۰ میلیارد ریال؛ ارتقاء ۳۱۴۰ سرای دانشجویی از رتبه ۴ و ۵ به رتبه‌های ۳ و ۴ با اختصاص ۹۶۰ میلیارد ریال؛ ایجاد ۱۰۴ غذاخوری مکمل دانشجویی در ۵۴ دانشگاه برای اولین بار؛ احداث زمین چمن مصنوعی در ۳۵ دانشگاه؛ پیگیری احداث ۲۵ پروژه کف‌پوش زمین روباز؛ تجهیز و راه‌اندازی ۷۱ مرکز مشاوره تندرستی و ۱۰۷ اتاق تندرستی؛ که از تلاش همه دست‌اندرکاران تشکر می‌شود.

در ادامه به‌اجمال اشاره‌ای می‌کنم به مهم‌ترین مواردی که در قالب سیاست و برنامه در سال ۱۳۹۹ مورد تأکید و اهتمام است.

- سیاست جامع‌نگری در عرصه‌های سه‌گانه آموزشی، پژوهشی و فرهنگی- اجتماعی که هر کدام امری را در کانون خود دارند، اموری که نه مستقل از هم بلکه همزاد و همراه و وام‌دار یکدیگر هستند. به‌گونه‌ای که برای کار ویژه آموزشی انتقال درست دانش و مهارت روز، و برای حوزه پژوهش سهیم شدن در دانش و دستاوردهای جهان دانش و فناوری و برای حوزه فرهنگی- اجتماعی هنر خوب زندگی کردن و داشتن شهروندان آگاه و فعالی که نسبت به بایسته‌های یک زندگی شایسته و شهروند خوب بودن وظیفه‌ای راهبردی و مرکزی است. چرا که اخلاق دانشگاهی متضمن این مهم است که سه‌گانه آموزش، پژوهش و مدنیت فرهنگی- اجتماعی توأمان در سیاست‌ها و برنامه‌های نظام آموزش عالی کشور مورد اهتمام و مداقه باشند.

- مسئله مداری و داشتن نگاه دقیق نسبت به نیازها، گره‌ها، و عرصه‌های جدید فعالیت بنا به شکل‌گیری و مدارهای تازه در کلان نظام‌ها و خرده نظام‌ها در مقیاس‌های ملی، منطقه‌ای و جهانی و توجه به وزن و حجمی که هر کدام از این نیازها و گره‌ها دارند به‌منظور تنظیم ساختار و مأموریت‌های خود در قالب تربیت نیروی انسانی و دانش و مهارتی که باید تولید شود که از این حیث دانشگاه نیازمند ارتباطی ارگانیک با جامعه پیرامون و فرا پیرامون دارد.

- سیاست حفظ حرمت دانشگاه و تقویت ارزش‌های فرامادی؛ دانشگاه بنا به موقعیت و جایگاهی که دارد باید شایق ارزش‌های فرامادی باشد و خود را اسیر ارزش‌های مادی که مرسوم در بنگاه‌های اقتصادی و شرکت‌های تجاری است نسازد. از این حیث دانشگاه نباید کنش‌گری خود را به کنش‌های ابزاری و مادی فرو بکاهد و گرفتار مادیت اخلاقی شود. بر حقیقت‌طلبی، عدالت‌طلبی و آزادگی باید ابرام داشته باشد. سخت‌کوشی، وجدان کاری، اخلاق حرفه‌ای و اخلاق مسئولیت را همواره وجه همت خود قرار دهد.

- افزایش نشاط اجتماعی، امید و سلامت معنوی در محیط‌های دانشگاهی به‌ویژه برای مجموعه‌های دانشجویی.

- برابری و دسترسی آحاد جامعه در راستای تحقق قاعده عدالت آموزشی، واقعیتی مهم و درخور توجه است و این مهم وقتی در معنای واقعی آن قامت تحقق می‌گیرد که هم مجموعه‌های متولی زیرساخت‌های استاندارد را از هر حیث دارا باشند؛ و هم راه‌یافتگان به مراکز آموزشی انگیزه و شایستگی لازم را داشته باشند؛ تا دانش‌آموختگان نظام آموزشی در قالب نیروی انسانی ماهر، قابلیت و توانمندی حرفه‌ای و اخلاقی را در پاسخ به نیازهای متنوع کشور و کسب هویت حرفه‌ای و ایفای نقش شهروندی دارا شوند.

- هدفمندسازی آموزش بر مبنای کارهای ویژه‌ای که برای دانشگاه‌ها لحاظ شده است. بی‌تردید در جهان امروز دانشگاه برای دانشگاه معنا ندارد دانشگاه برای جامعه است، نهادی نقاد و خادم، و این در گرو داشتن ساختار و فرایندهای مناسب و کارساز است تا دانشگاه نهادی سودمند و اثرگذار باشد.

- تناسب و ضرورت کارکردی رشته‌های آموزشی به اقتضای نیازها و شرایط امروز و فردای پیشِ رو اصلی کلیدی است. چرا که نهادهای آموزشی به‌عنوان پیش‌ران‌های تغییر و توسعه هستند. مجموعه‌های سرمایه‌گذاری پرهزینه در ابعاد مالی و انسانی هستند، چنانچه نتوانند نقش و کارکرد لازم را برای توسعه در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، روانی و زیست‌محیطی فراهم سازند، می‌توانند موجد هزینه‌های تازه پیش‌بینی‌نشده و ناخواسته‌ای شوند که اختلال و آسیب‌های تازه‌ای را در پی خواهند داشت.

- توجه جدی به پارادایم کیفیت بخشیدن و توانمند ساختن دانش‌آموختگان و نیز ساماندهی، مأموریت‌گرا کردن و کیفی‌سازی دوره‌های آموزشی؛ امری که بیشتر با تغییر، اصلاح و پیشگیری از هزینه‌ها تا تعلیق و توقف نسبت دارد.

- تقویت دیپلماسی علمی، حرکت در مرزهای دانش و تقویت بنیه علمی، فناوری، نوآوری دانشگاه‌ها که این امر در گرو صیرورت و پویایی درونی و نیز بده بستان‌ها و مبادلات منطقه‌ای و بین‌المللی و ورود و حضور فعال در مجامع علمی منطقه‌ای و جهانی است.

در طلیعه نوروز و در آستانه سال نو برای این دیار کهن و مردمان گران‌قدر این سرزمین آرزو‌های نیک می‌کنیم و به لطف الهی امید به روزی داریم که رنج و حرمان از جای‌جای این کشور زدوده شود و همگان با دلی بهاری، آرامش خاطر و امیدوار به نظاره و جشن خوشی و شادی بنشینند.

انتهای پیام/4127/پ

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 7 =

پربازدیدهای سرویس

آخرین اخبار

وب گردی